Niusy » Wyprawy na grzyby - 2007 » Cisy Raciborskie i gril u Waldemara...

Cisy Raciborskie i gril u Waldemara...

Dodał: Wiesław Kamiński (zenit)

 

 Galeria foto - El@
Galeria foto - Ewa47
Galeria foto - Baśka

Galeria foto - Zenit NOWE
Na początku w krótkiej rozmowie z El@ na Skajpie zaproponowałem jakiś wyjazd na foto-grzybobranie. El@ wybrała jako miejsce wyjazdu Harbutowice a konkretnie odwiedzenie najstarszego cisa jaki rośnie w Polsce. W wyprawie wzięły udział 3 klubowiczki Ewa, Baśka, Ela i ja... Jak wyglądała nasza wyprawa zobaczcie w 4 galeriach foto. Na zakończenie wyprawy Baśka wpadła na pomysł zorganizowanie grila i niedzieli Waldkowi... jeden telefon do Skawiny... kilka słów Waldek jedziemy do ciebie na grila... rozpalaj ogień... Liczę że Waldek nie obrazi się za naszą niespodziewaną wizytę i możemy jeszcze kiedyś wpaść do niego na grila :) O celu naszej niedzielnej wyprawy Cisach z Harbutowic >>> TUTAJ



 

W Harbutowicach na północno - zachodnim stoku Babicy rosną cisy jedne z najstarszych drzew w Polsce.
Charakter obecnych lasów dalece odbiega od pierwotnego. Niegdysiejszą puszczę zastąpiły lasy gospodarcze ze świerkiem, sosną i modrzewiem.
Dawniej rosły tu również cisy, które można jeszcze oglądać niestety już jako pojedyńcze drzewa w przysiółkach o nazwach: Batorówka, Kozakówka i Szczerbakówka.
Najbardziej wartościowe dwa okazy cisów rosną przy czarnym szlaku prowadzącym z Harbutowic Ruskówki przez Podlesie na Bieńkowską Górę w paśmie Babicy. Cisy rosnące w gospodarstwie państwa Golonków w przysiółku Chodników noszą nazwę cisów Raciborskiego.
Nazwę swą zawdzięczają swojemu odkrywcy Marianowi Raciborskiemu ( 1863 -1917 r ), który jako pierwszy w Polsce, współdziałając z Towarzystwem Przyrodniczym im.M.Kopernika w Krakowie, od roku 1900 propagował ideę ochrony od zagłady pomników flory ojczystej.
W 1910 r ogłosił on pracę pt."Ochrony godne drzewa i zbiorowiska roślin". Był to zaczątek przyszłych spisów drzew pomników przyrody. Prawną ochronę Cisów Raciborskiego ustanowiły ówczesne władze wojewódzkie w 1934 r, a wszystkie cisy rosnące w Harbutowicach są pod ochroną na mocy aktu wydanego przez Prezydium Woj.Rady Narodowej w Krakowie z 1954 r.
Wiek drzew jest różnie określany przez poszczególnych autorów. W niektórych przewodnikach podaje się, że wiek osobnika starszego wynosi 2000 lat, a młodszego 1000 lat, inni podają wiek 1200 i 1000 lat, zaś wg prof.Cezarego Pacyniaka wiek starszego cisa określono w 1992 r przy pomocy świdra Presslera na 667 lat.
Niewątpliwie drzewa te znajdują się w grupie pięciu najstarszych drzew w Polsce.
Drzewa te były poddawane zabiegom konserwatorskim w 1958 i 1994 r, a ostatnio poprawiono im warunki bytowania poprzez modernizację sąsiadujących obiektów gospodarczych.
Cis- z łac.Taxus - jest drzewem rosnącym do 18 m wysokości lub krzewem. Ma korę gładką, czerwonoszarą, łuszcząca się dużymi płatami, igły miękkie, zaostrzone, ciemnozielone, spodem jaśniejsze opadają po 6-8 latach. Kwitnie w kwietniu, maju, a owoce okryte czerwoną osnówką na osobnikach żeńskich dojrzewają jesienią.
Daje drewno twarde, sprężyste, ciężkie o twardzieli wiśniowobrązowej odporne na gnicie - zwane "staropolskim żelazem".
Od dawna bardzo cenione było używane do wyrobu broni - łuków i kusz, w skutek tego został cis prawie całkowicie wytępiony. Znajduje się w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową.

Opis ze strony: http://jkjuka.republika.pl/cisy.htm


Wędrówkę rozpoczynamy od przystanku PKS Harbutowice Kijówka. Przechodzimy przez jezdnię kierując się czarnym szlakiem turystycznym. To szlak łącznikowy prowadzący od niebieskiego z osiedla Ruskówka na Bieńkowską Górę. Przechodzimy niewielki lasek. Tutaj przechodząc przez drewniany mostek możemy zobaczyć połączenie dwóch potoków: Harbutówki Wschodniej (Podlesianki) oraz Harbutówki (właściwej). Dochodzimy do asfaltowej drogi z rozwidleniem Jaworze-Cisy Raciborskiego. Kierujemy się oczywiście w kierunku cisów. Dochodzimy do osiedla Podlesie zwanego też "Pod Smrekami". Jest to część domostw, które po pożarze w 1961 roku osiedla Chodników musiała się tutaj pobudować.
Idziemy ciągle czarnym szlakiem. Przed nami pojedyncze domy i zaczynające się piękne widoki. Po lewej stronie las "Kijowo". Nazwa od góry Kijówka (Kijowa Górą 620 m n.p.m.). Na wprost Bieńkowska Góra a pomiędzy przepiękna przełęcz z domami na Jaworzu. To pasmo Babicy (727 m n.p.m.) środkowej części Beskidu Średniego zwanego też Makowskim.
Idąc w górę dochodzimy do osiedla Chodników ze słynnymi cisami Raciborskiego. Na naszej trasie są to pierwsze okazy drzewostanu cisa pospolitego (Taxus Baccata L.). Konieczny odpoczynek. Czytamy tablicę informacyjną, z której dowiadujemy się o historii cisów im. prof. Mariana Raciborskiego, o pożarze w 1961 roku, który prawie doszczętnie strawił zagrodowe osiedle. Cud, że cisy uratowano. Po drugiej stronie mapa "Beskid Makowski Grupa Koskowej Góry, obok trójdzielne logo Harbutowic z drzewem cisowym na wzgórzu, narzędziami rolniczymi wykonywanymi dawniej w Harbutowicach oraz koroną. Do czasów rozbiorów Harbutowice były wsią królewską w starostwie lanckorońskim.
Jesteśmy na wysokości 502 m n.p.m. Cis po lewej to okaz żeński. Jego obwód 3 metry, wiek według różnych badam 670,1000 lub 1200 lat. Jest najstarszym drzewem cisowym w Polsce. Owocuje wczesną jesienią. Nasiona czarne w czerwonej osnówce. Drugi cis, znacznie młodszy to okaz męski. Kwieciem pokrywa się na wiosnę. Dawniej okoliczna ludność dodawała gałązki cisa do palm wielkanocnych. W średniowieczu natomiast drewno cisowe było bardzo cenione z uwagi na swe właściwości, twardość i sprężystość. Zwane "staropolskim żelazem" służyło do wyrobu broni, łuków i kusz.
Po odpoczynku kierujemy się dalej czarnym szlakiem w kierunku południowym. Przepiękne widoki. Po lewej Kijówka, Jaworze, Bieńkowska Góra. Bliżej las "Harenzowo". Na prawo Krowia Góra (622 m n.p.m.).Bliżej zabudowania osiedli Guzikówka, Szczerbakówka, Hornikówka, przełęcz na Końcówce. Niżej Kozakówka, Tondyrówka, Batorówka. To teren naszej wędrówki.
Podchodzimy dalej drogą wśród pól i tu (uwaga!) żegnamy czarny szlak turystyczny. Skręcamy w prawo w trawiastą drogę prowadzącą do osiedla Guzikówka. Po prawej widok na szczyt Chodnikowskiej Góry. W dali Krowia Góra z osiedlami: Latoniówka, Pieronkówka, Ruskówka. Przechodzimy zabudowania Guzikówki. Dochodzimy do kotliny Guzikowskiego Potoku. Tutaj po małym odpoczynku (wspaniały chłód) przechodzimy na drugą stronę potoku.
Idziemy dalej leśną ścieżką i następny Szczerbakowski Potok. Przechodzimy, idziemy dalej nieco podmokną trawiastą ścieżką. Dochodzimy do Szczerbakówki. Tutaj dwa kolejne cisy uznane za zabytki przyrody. Są znacznie młodsze od wcześniej oglądanych. Po chwilowym odpoczynku oglądamy drewnianą zabudowę osiedla.
Ruszamy drogą w kierunku północnym. Przed nami wspomniana wcześniej Krowia Góra z niżej położonymi osiedlami. Dochodzimy do uroczego miejsca zwanego "Ranczo" zosiedlem domków letniskowych. Zakręcamy serpentyną w kierunku doliny potoku Harbutówka. Przechodzimy mostek. Jesteśmy na asfaltowej drodze z Harbutowic do Bieńkówki. To osiedle Batorówka. Trzysta metrów niżej przystanek PKS Harbutowice Kijówka, początek naszej wędrówki. Skręcamy w lewo w górę drogi do Bieńkówki.
Po prawej osiedle Tondyrówka. Idziemy dalej, dochodzimy do osiedla Kozakówka. Widzimy już pojedynczy okaz cisa. Podchodzimy bliżej. Troszkę ciasno. Musimy pamiętać, że gdyby nie zabudowania domów i mieszkający ludzie, to prawie pewne, że tych 6 cisów by już nie było (wandalizm). Rozglądamy się. Piękne widoki. Chodnikowska Góra, Kijówka (Kijowa) z przełęczą na Jaworzu. Spadające zbocza Bieńkowskiej Góry.
Wracamy w dół. To dwutorowy przebieg trasy. Mijając Tondyrówkę dochodzimy do Batorówki. Obok kapliczki skręcamy w lewo w betonową drogę prowadzącą w głąb osiedla. Przed nami ostatni okaz drzewa cisowego. Obok milenijna kapliczka.

Jaką historię by nam te drzewa opowiedziały? Ile pokoleń przeminęło, a one trwają. Niczym święte drzewa wśród starożytnych Słowian. Niemi świadkowie dawnej Puszczy Karpackiej.

Wracamy do drogi asfaltowej. Obok prywatny sklep spożywczy. Dochodzimy do pięknie położonego przystanku PKS Harbutowice Kijówka.
Koniec wędrówki.

Piotr GOLONKA (tekst i mapka)

Tekst i mapka żródło: http://www.sbochenek.republika.pl/08_2004_11.html

 


Kolejne ciekawe strony o cisach:

Film dokumentalny o najstarszym na świecie cisie (mającym ok. 3000 lat, rosnącym w Fortingall w Szkocji).
linka >>> KLIKNIJ

linka >>> KLIKNIJ

linka >>> KLIKNIJ

 
Komentarzy (20) | 25.11.2007 | Drukuj | Poleć znajomemu

Napisz komentarz:

Zaloguj się by dodać komentarz.